Paranoja
Paranoja (obłęd) jest przewlekłą chorobą psychiczną występującą najrzadziej w kręgu psychoz endogennych. Jej treść kliniczną stanowią jedynie urojenia zwarte tematycznie o dużym stopniu systematyzacji, wyjątkowo tylko na początku zachorowania może wystąpić krótkotrwały epizod halucynacyjny czy iluzyjny. Urojenia maja najczęściej charakter prześladowczy albo wielkościowy, przy czym tak jedne, jak i drugie wzajemnie się uzasadniają, często jedne są konsekwencją drugich. Za bardzo charakterystyczne w tej psychozie uchodzą tak zwane urojenia interpretacji (tj. wynikające z bezkrytycznej fałszywej oceny prawidłowych spostrzeżeń) oraz urojenia ksobne(to znaczy dopatrywania się urojonych związków pomiędzy zjawiskami. zewnętrznymi, działaniem innych ludzi a własną osobą). W paranoi zwraca uwagę badającego zawsze sprawny i nienaruszony intelekt chorego oraz niewiele zmienione życie uczuciowe. Osobowość paranoika jest i była przed zachorowaniem zwarta psychicznie, apodyktyczna, nie znosząca kompromisów, charakteryzująca się pełną sprawnością procesów i reakcji psychicznych. Przebieg psychozy jest od początku przewlekły i cechuje się zawsze-stopniowym rozwojem, pogłębianiem oraz systematyzowaniem urojeń. Początek psychozy przypada zwykle na 40 rok życia. Proces chorobowy rozpoczyna się w psychice dojrzałej i scalonej o wyrobionym stosunku do życia, światopoglądzie i postawie. Urojenia rozwijają się stopniowo, zwykle poprzez etap nastawień. Badanie chorego i wywiady rodzinne? ujawniają zawsze, że pacjent wykazywał i wykazuje czynny stosunek. popierający postawę urojeniowa. Inaczej mówiąc, chory poprzez swą. działalność realizuje treści urojeniowe, nie ma rozdźwięku między wypowiadanymi treściami urojeniowymi a zachowaniem się pacjenta. Można inaczej powiedzieć, że treści urojeniowe są podstawą motywacyjną w działalności codziennej chorego. Pacjent jest konsekwentny, to o czym. mówi, natychmiast i często z uporem i samozaparciem realizuje.